Advies

Leeslamp: goed lezen in de fauteuil, in bed en met een staande lamp

Hoe hoog staat de leeslamp bij de fauteuil, waar hangt hij bij het bed en hoe fel moet hij zijn? Maten, luxwaarden en de juiste lampen.

Door de redactie van DecoHarmonie9 min leestijd

Staande lamp DEVA van messing met zwenkarm en plisséekap brandt 's avonds naast een leesfauteuil

Een goede leeslamp staat of hangt opzij en iets achter je, zodat het licht over je schouder op de bladzijde valt zonder dat je in de lichtbron kijkt. Bij de fauteuil zit de onderkant van de kap ongeveer op schouder- tot ooghoogte, dus zo’n 100 tot 120 cm boven de vloer; bij het bed zit de lichtopening ongeveer 40 tot 60 cm boven het matras. Ideaal zijn 300 tot 500 lux op de bladzijde, een lichtbron van 400 tot 800 lumen en warm wit licht van 2700 tot 3000 kelvin.

Of het nu gaat om een staande lamp naast de fauteuil, een wandlamp boven het bed of een kleine tafellamp op het nachtkastje: in deze gids vind je de juiste hoogtes en afstanden, de passende lichtbundel en onze leeslampen met hun echte afmetingen.

Wat maakt een goede leeslamp?

Om te lezen heb je gericht licht nodig dat de bladzijde gelijkmatig verlicht, en een kap die de lichtbron voor je ogen verbergt. Vier punten zijn doorslaggevend:

  • Richting: het licht komt van opzij en iets van achteren. Van voren verblindt het, recht van boven werpt je hoofd een schaduw op het boek.
  • Afscherming: vanuit je zithouding mag je de lichtbron niet zien. Een naar beneden open kap van metaal of stof is ideaal, een kap van helder glas alleen met een warme, gedempte lichtbron.
  • Verstelbaarheid: een scharnierarm, een draaibare kop of een boog brengt het licht precies daar waar je leest.
  • Omgevingslicht: lees nooit met één lamp in een verder donkere kamer. Het sterke contrast tussen de lichte bladzijde en de donkere omgeving vermoeit de ogen. Een tweede, gedempte lichtbron in de kamer is genoeg.

Hoe fel moet een leeslamp zijn?

Voor ontspannen lezen gelden 300 tot 500 lux op de bladzijde als een goed bereik. Naarmate je ouder wordt, heeft het oog duidelijk meer licht nodig; wie boven de 50 is, zit eerder aan de bovenkant. Hoeveel lux er op de bladzijde aankomt, hangt af van de afstand: hoe dichter de kap bij het boek, hoe minder lumen je nodig hebt.

LeesplekAfstand lamp tot boekLichtbronLichtkleur
Wandlamp bij het bed40–60 cm250–450 lm2700 K
Nachtkastlamp50–70 cm400–600 lm2700 K
Staande lamp bij de fauteuil60–90 cm470–806 lm2700–3000 K
Booglamp boven de bank90–130 cm806–1 000 lm2700–3000 K
Lezen aan tafel, lange sessies40–50 cm500–800 lm3000–4000 K

Ter oriëntatie: een LED-lamp van 470 lumen komt ongeveer overeen met een oude gloeilamp van 40 watt, een van 806 lumen met een peer van 60 watt. Let daarnaast op een kleurweergave-index (CRI of Ra) van minstens 90, dan ogen papier en letters helder en natuurlijk. Meer over deze waarden vind je in de gids Lichtkleur, kelvin en lumen.

Leeslamp bij de fauteuil: hoe hoog en waar staat de staande lamp?

De klassieke staande leeslamp staat opzij van de fauteuil en ongeveer 20 tot 40 cm achter de rugleuning. De onderkant van de kap zit op schouder- tot ooghoogte; zittend is dat meestal 100 tot 120 cm boven de vloer. Zo valt het licht over je schouder op de bladzijde en kijk je niet in de lamp.

Aan welke kant de lamp staat, hangt af van hoe je leest: houd je het boek eerder rechts, zet de lamp dan links, zodat je hand geen schaduw op de bladzijde werpt. Voor rechtshandigen die tijdens het lezen aantekeningen maken, is links bijna altijd de juiste kant.

Extra flexibel zijn lampen met een scharnierarm. BIRK is 161 cm hoog; arm en lampenkop kun je kantelen, zodat je het licht gericht over je schouder op het boek stuurt. DEVA heeft een zijwaarts draaibare arm en een plisséekap met een onderste doorsnede van 45 cm, die je over de armleuning van de fauteuil draait. ISLA hangt haar linnen kap van 25 cm aan een boog op 170 cm hoogte boven de leuning; je zet haar aan met de voetschakelaar. ALVA is in hoogte verstelbaar tussen 145 en 180 cm en heeft 94 cm uitsteek, ideaal als de fauteuil niet direct naast een vrije hoek staat.

Staande lamp met leeslamp of twee lampen?

Een staande lamp met leeslamp combineert meestal een uplighter, die indirect naar het plafond schijnt, met een klein leeslampje aan een arm. Het idee erachter klopt: kamerlicht en leeslicht samen sparen de ogen. Hetzelfde bereik je ook met twee aparte lampen, bijvoorbeeld een gerichte leeslamp bij de fauteuil en een wandlamp met licht naar boven, of een staande lamp met stoffen kap aan de andere kant van de kamer. Dat is vaak mooier, omdat elke lamp haar eigen taak heeft. Hoe je staande lampen in de woonkamer verdeelt, lees je in de gids Staande lamp woonkamer, en voor de boog boven de bank in de gids Booglamp.

Tafellamp IIDA, snoerloze oplaadbare lamp met rookgrijze acrylkap – voet blauw, rookgrijze acrylkap, productfotoCollectie · 26 modellenLeeslampenBekijk alle 26 modellen

Leeslamp bij het bed: welke hoogte is juist?

De leeslamp bij het bed hangt het best aan de wand, links en rechts van het hoofdbord. Zo blijft het nachtkastje vrij en komt het licht van opzij en van boven op het boek. Deze maten hebben zich bewezen:

  • Hoogte: lichtopening ongeveer 40 tot 60 cm boven de bovenkant van het matras. Bij een bedrand van 50 tot 60 cm zit de lamp dan zo’n 95 tot 120 cm boven de vloer.
  • Opzij: ongeveer boven de buitenrand van het matras of 10 tot 20 cm ernaast, zodat het licht van opzij komt en niet naar het midden van het bed schijnt.
  • Lichtbundel: smal en naar beneden gericht. Zo lees jij, terwijl je partner in het donker blijft.
  • Schakelaar: binnen bereik vanuit je lighouding, dus aan de lamp, aan het snoer of naast het bed.

Voor het bed hebben we meerdere wandlampen met gericht licht. FINA heeft een zwanenhals en een ingebouwde lens die een gebundelde lichtbundel geeft; de tuimelschakelaar zit op de houten plaat. TALOS draagt een kleine travertin spot met 3 W LED in warm wit (3000 K), die via een scharnier alle kanten op draait; je schakelt hem met het trekkoordje. TYRA heeft een snoerschakelaar en een EU-stekker, dus je hebt geen aansluitpunt in de muur nodig, ideaal voor een huurwoning. SAKARI heeft een houten scharnierarm met zo’n 30 tot 45 cm uitsteek, die je naar je toe trekt om te lezen en daarna tegen de muur klapt.

Een andere draaibare leeslamp is LAURI met houten arm en een kegelvormige kap van 12 cm, die je via een kogelscharnier naar het boek kantelt. Alle modellen met scharnier en gericht licht vind je in onze collectie.

Wandlamp UGLE, slanke stang met beige stoffen kap – messinglook, beige stoffen kap, productfotoCollectie · 50 modellenWandleeslampenBekijk alle 50 modellen

Leeslamp op het nachtkastje: waar let je op?

Staat de leeslamp op het nachtkastje, dan zit de onderkant van de kap ongeveer op ooghoogte als je rechtop in bed zit. Is de lamp te laag, dan verlicht hij alleen het nachtkastje; is hij te hoog, dan verblindt hij. De lamp hoort aan de voorrand van het nachtkastje, dicht bij het hoofdbord. Uitgebreid lees je dat in de gids Nachtkastlamp kiezen.

Gericht licht geeft de klassieke bankierslamp ANTIK met een kap van 26,5 cm lang en een E27-fitting voor een lichtbron naar keuze. TOVI is snoerloos; de lichtsterkte stel je traploos in met touchbediening en de lichtkleur gaat van 3000 tot 6500 K. NOVA is 34 cm hoog, snoerloos en heeft drie lichtkleuren; de accu houdt het volgens opgave 12 tot 15 uur vol, afhankelijk van de lichtsterkte. SIRI op een marmeren voet is met 25 cm hoogte compact, dimbaar en heeft een USB-poort in de voet.

Of een oplaadbare leeslamp of een lamp met snoer beter past, hangt ervan af of je de lamp vaak verplaatst. De voor- en nadelen vergelijkt de gids Tafellamp snoerloos of met snoer.

Welke lichtkleur is het beste om te lezen?

Voor lezen in de avond is warm wit met 2700 tot 3000 kelvin de beste keuze. Het voelt rustig aan en past bij de sfeer in slaap- en woonkamer. Voor lange leessessies overdag, bijvoorbeeld met vakliteratuur of aantekeningen, kan neutraal wit van 3500 tot 4000 K prettiger zijn, omdat de letters scherper ogen. Lampen met instelbare lichtkleur zoals TOVI kunnen allebei. Werk je aan het bureau, dan gelden iets andere regels, die je vindt in de gids Bureaulamp en licht op de werkplek.

Typische fouten bij leeslicht

  • Licht van achteren boven: een plafondlamp achter de fauteuil werpt de schaduw van je hoofd op de bladzijde.
  • Zichtbare lichtbron: een kap die te hoog zit, verblindt telkens als je van je boek opkijkt.
  • Te brede lichtbundel bij het bed: die maakt je partner wakker. Bij het bed hoort een smalle, gerichte bundel.
  • Maar één lamp in een donkere kamer: het harde contrast vermoeit de ogen.
  • Te koud licht in de avond: 6000 K voelt na zonsondergang onrustig aan. Blijf in de slaapkamer bij 2700 K.

Richt je de hele slaapkamer opnieuw in, dan helpt de gids Slaapkamerverlichting je verder.

Veelgestelde vragen

Hoe hoog moet een leeslamp naast de fauteuil zijn?

De onderkant van de kap zit idealiter op schouder- tot ooghoogte van wie zit, meestal 100 tot 120 cm boven de vloer. De staande lamp zelf is dan afhankelijk van het model 130 tot 170 cm hoog. Ze staat opzij en ongeveer 20 tot 40 cm achter de rugleuning.

Op welke hoogte hangt een leeslamp boven het bed?

De lichtopening van een wandleeslamp zit ongeveer 40 tot 60 cm boven de bovenkant van het matras. Bij een gewoon bed komt dat neer op 95 tot 120 cm boven de vloer. Opzij zit de lamp ongeveer boven de buitenrand van het matras.

Hoeveel lumen heeft een leeslamp nodig?

Voor een leeslamp is 400 tot 800 lumen meestal genoeg, afhankelijk van de afstand tot het boek. Een wandlamp direct bij het bed redt het met 250 tot 450 lumen, een booglamp op grotere afstand heeft eerder 800 tot 1 000 lumen nodig. Op de bladzijde moet 300 tot 500 lux aankomen.

Welke lichtkleur is het beste voor een leeslamp?

’s Avonds is warm wit met 2700 tot 3000 kelvin ideaal, omdat het rustig oogt en niet verblindt. Voor lange leessessies overdag kan neutraal wit van 3500 tot 4000 K prettiger zijn. Een kleurweergave-index vanaf 90 laat letters en papier helder ogen.

Aan welke kant moet de leeslamp staan?

De lamp staat aan de kant waar je hand geen schaduw op de bladzijde werpt. Voor rechtshandigen is dat meestal links, voor linkshandigen rechts. Belangrijk is daarnaast dat het licht van opzij en iets van achteren komt.

Is een oplaadbare leeslamp geschikt om te lezen?

Ja, een oplaadbare leeslamp is heel geschikt voor nachtkastje, bank of leeshoek, omdat er geen snoer in de weg zit. Let op een instelbare lichtsterkte en warm wit licht. Voor heel lange leessessies biedt een lamp met snoer en E27-fitting meer reserve in lichtsterkte.

Meer inspiratie